« يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ 5 : 105 . . » ( 1 ) ( اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، توجه به خود داشته باشيد ، ( خود را براى خويشتن مطرح كنيد ) ( خود را داشته باشيد ) . . ) . مىتوان مستند ساخت . ابيات زيادى را كه در بارهء قانون عمل وعكس العمل بيان كرده است ، در آيات زيادى مىتوان مطالعه كرد ، از آن جمله : « فَمَنِ اِهْتَدى فَلِنَفْسِه ومَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها 39 : 41 . . . » ( 2 ) ( كسى كه به هدايت ورشد نائل شود به سود خود او است و اگر كسى گم راه گردد به ضرر خود به ضلالت مىافتد ) . « لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وعَلَيْها مَا اِكْتَسَبَتْ 2 : 286 . » ( 3 ) ( خداوند كسى را به بيش از تواناييش مكلف ونمىسازد ونفس آدمى هر چه را كه از بدىها وخوبىها بياندوزد ، در خود او منعكس خواهد گشت ) عظمت وظرافت فكرى وروحانى جلال الدين در تطبيق وتوضيح مضامين آيات به موارد مناسب است چيزى كه جلال الدين را از ساير دانشمندان وحتى از اغلب مفسرين تفكيك نموده وعظمت وظرافت فكرى وروحانى او را اثبات مىكند ، تطبيق وتوضيح مضامين آيات وتمثيلات بسيار عالى است كه در اين قلمرو انجام مىدهد . مثلًا در موردى از ابيات مثنوى مىگويد : خويش را تسليم كن بردار مزد وانگه از خود بىز خود چيزى بدزد مىدهند افيون به مرد زخممند تا كه پيكان از تنش بيرون كنند پس به هر ميلى كه دل خواهى سپرد از تو چيزى در نهان خواهند برد در بيت سوم عالىترين مضمون انسانى كه ديده مىشود ، مفاد آن آيه است كه مىگويد :

--> ( 1 ) سوره مائده ، آيهء 105 . . ( 2 ) سوره الروم ، آيهء 41 . . ( 3 ) سوره البقره ، آيهء 286 . .